Taalbouwstenen
Klank-, woord- en zinsvorming staan in het onderwijs nooit op zichzelf: ze zijn gekoppeld aan alle inhouden van het nieuwkomersonderwijs. Bij de functionele vaardigheden lezen, luisteren, gesprekken/spreken en schrijven wordt impliciet aandacht besteed aan klank-, woord- en zinsvorming. Voor kinderen met het Nederlands als moedertaal geldt dat ze de klankvaardigheid en de grammaticale structuren die beschreven staan in de Taalbouwstenen meestal onbewust verwerven.

De Taalbouwstenen zijn geformuleerd voor beheersing in het mondeling taalgebruik. De doelen klank-, woord- en zinsvorming zijn om de volgende redenen ook afzonderlijk opgenomen:

  • Met de Taalbouwstenen proberen we inzichtelijk te maken wat Nederlandse kinderen op het gebied van klank-, woord- en zinsvorming in mondeling taalgebruik over het algemeen kunnen op een bepaald moment in het reguliere onderwijs. Dit betekent dat het wenselijk is dat nieuwkomerskinderen, die op dat moment instromen in het reguliere onderwijs, dit ook (enigszins) beheersen of in elk geval receptief herkennen.
  • In het verleden werd er vanuit gegaan dat de vaardigheden rond klank-, woord- en zinsvorming zich bij voldoende taalaanbod vanzelf zouden ontwikkelen. De laatste jaren is men er meer van overtuigd dat enige sturing hierbij noodzakelijk is. Om die reden is hier een verzameling einddoelen inzichtelijk gemaakt. Hoe deze in het nieuwkomersonderwijs vorm moeten krijgen is hier niet beschreven.

Om enigszins tegemoet te komen aan een mogelijke NT2-opbouw van de beheersing van
woord- en zinsvorming, verwijzen we bij instroom in groep 5 en 7 voor de eerste fase(n) van het nieuwkomersonderwijs naar eerdere leerjaren.

Klank-, woord- en zinsvorming is zeer afhankelijk van de moedertaal. De eerste taal bepaalt bijvoorbeeld voor leerlingen vaak wel met welke klanken en grammaticale taalstructuren ze problemen hebben, denk bijvoorbeeld aan de u en de oe, of de l en de r voor Chinese leerlingen. Voor de leerlingen is het belangrijk dat er in het eerste jaar nieuwkomersonderwijs structureel aandacht is voor klank-, woord en zinsvorming. Hiermee kunnen hardnekkige fouten op latere leeftijd mogelijk voorkomen worden.